| Cevap: İnsan ve İnsanlık
İNSAN ÜZERİNE
İnsanoğlu tabitı itibarı ile meraklıdır,bulduklarını en iyisini bulup deneyinceye ve emin oluncaya kadarda tutucudur.İnsanoğlunun
arayışı yaşam boyu devam eder.Bazen yanlışlarada doğru diye sap
lanıp kaldığı olur.Bu kabullenmeler bazen akıllıca olduğu gibi bazen akıl dışıda olabiliyor.
İnsan oğlu bedenindeki ruh ile yaşamını sürdürür.Ruhun beden-
den ayrılması ilede ölüm olur.Ölü varlıklar çok izlemişimdir.Beden aynı beden,ama hiç bir organ işlev görmez.Demekki bu bedende bir şey varki bizim irademize bağlı değil diye düşünmüşümdür.O bize ve bütün canlı varlıklara haricen verilmiştir.
Demek beden ruhun ikamet etiği bir hane gibidir.Bu ruhunda bedende yaşayabilmesi için ve fiziki dünya ile ilişkilerni sürdü-
rebilmesi için ruha bazı kuvvetlet verilmiştir.Bu kuvvetler:
1-Akıl kuvveti.
2-Şehvet kuvveti.
3-Gadap kuvveti.
Bu kuvvetlere bağlı olarak insanda ihtiyaçlar ve ihtiyaçlara bağ
lı olarakta meyiller mevcuttur.Örneğin akıl kuvvetinin gereği olarak insanda merak,mukayese,düşünme eyilimleri vardır.Yeme,içme
uyuma,konuşma,cinsellik ise şehvet kuvvetiin gerekleridir.Tehli-
kelere karşı korunma,tepki ise gada kuvvetinin gereğidir.
İnsanın bu kuvvetlrine tabii ir sınır konulmamıştır.İnsan kendi cüzi iradesi ile güncel yaşamını ayaraması için serbest brakılmış
tır.Fakat davranışlarının sonuçlarından mesul tutulacağı semavi kitaplar ve peygamberler aracılığı ile insana açıklanmıştır.Dünya
nın imtihan dünyası olmasının sırrıda buradır.
Güncel davranışları nasıl ayarlayacak? Şehvet noktasında
hiç bir nimete ilgi duymamak tefrit hele haram dinlemeden ne pahasına olursa olsun bu eğilimini tatmin etmeye çalışmak ifrat sayılmıştır.Vasatı helale arzulu olup,harama bulaşmamak.Bunun adıda ifetli olmak.
Gadap noktasında çok korkak olmak tefrit sayılmıştır.Cesareti
ile zalimlik yapmak, tehevvür ifrat sayılmıştır.Vasatı ise şeca-
atli olmak.Yani yiğit olmak.Dini ve dünyevi hak, hukuku için gerekirse canını feda etmek.Meşru olmayan eylemlerden uzak durmak.
Akıl noktasında hiç bir şeye ilgi duymayacak drumda olmak gabavet sayılmış.Halbuki akıl sayesinde insan iyi-kötüyü,faydalı-
zararlıyı veböylcede hayatı dvam ettirmenin sebeplerini hazırlam-
mış olacak.Aklın ifratı ise aldatıcı bir zekaya,mantığa sahip olma halidir.Hani şeytani kafalılık derler ya öyle bir şey.Yani cerbeze,demogoji.Doğruyu yanlış,yanlışı doğru gösterme aldatıcılığı.Aklın vasatı hikmet tir.Yani gerçeği,hakı anladıktan sonra kabul,yanlışlardan-zararlılardan yüz çevirmek.
İnanç noktasıda Allah'ın fiillerini insanların fiillerine benzetmek tefrit,Allahı inkar ise ifrat sayılmıştır.Bununda vasatı tevhittir ki,eylemlerin başlangıcını cüzi iradeye,sonucunu
Allah'ın külli iadesine bırakmak inancıdır.
Şimdi aşırılık şöyle anlamlanır.Ruhi kuvetlerimizin gereği olan eylemlerde ifrat ve tefritler aşırılık,vasat ise normaldir.
Yani normal iffet,şecaat,hikmet,tevhide uygunolma halidir.Korkak-
lık,tehevvür(zalimlik),humut(isteksizlik),facirlik (helal-haram) önemsememek),ve inançsızlık ise aşırılıktır.
Fatiha suresinde Alla'hım bizi dosdoğru yola ilet duasının anlamıda budur.Yani bizi aşırılıklardan uzaklaşıp vasat,normal yola ulaşmada Ya Rabbi muvaffak eyle diye dua ediyruz.İnsanlık tarihinin izdıraplı sayfaları hep bu aşırılıklar içerisinde olan
insanların eseridir.
Allah'ım bizi aşırılıklardan koru,bütün potansiyelimizi normalde kullanmada bizleri muvaffak et.
04.04.2008-cuma |